ورزش بیلیارد از جمله ورزش‌های «توپی» است که بر خلاف ورزش‌های دیگر این گروه به جای یک توپ با چند توپ رنگ به رنگ بازی می‎شود و هر کدام از توپ‎هایش نیز به جای خود ارزش و اعتباری متفاوت دارد. بیلیارد از آن دست ورزش‌هایی است که هر چه از عمرش می‎گذرد، طرفدار و بازیکن بیش‎تری پیدا می‎کند و توپ‎های رنگارنگش حریفان بیشتری را به مصاف می‎طلبند. این ورزش که در سال‎های نوباوگی تنها عزیز ثروتمندان بود، چندین و چند سال است که از نزد خواص بدر آمده است و پیش چشمان عوام نیز گرامی شمرده می‎شود.

در کنار این محبوبیت اعتبار ورزش بیلیارد نیز در سال‎های اخیر به عنوان رقابتی بین‏المللی دو چندان شده و اگر قول و قرارها درست از آب در بیاید از سال 2020 شاهد حضور این ورزش متفاوت در بازی‎های المپیک نیز خواهیم بود.

ورزش بیلیارد در گذر زمان؛

عبارت بیلیارد از زبان فرانسه از کلمه بیلارت به معنی یک نوع چوب سفت و محکم و از کلمه‎ی بایل به معنی نوعی توپ گرفته شده است.

تاریخ بازی بیلیارد به چندین قرن پیش و به قرن پانزدهم میلادی باز می‎گردد. تا قرن پانزدهم این بازی مدتی در اروپای شمالی و احتمالا در فرانسه بر روی چمن مانند بازی کروکت (نوعی بازی با گوی و حلقه) برگزار می‎شده است. بعد از مدتی این بازی به سالن‎های سر پوشیده مهاجرت کرد و بر روی میزهایی که با پارچه‏ی سبز رنگ مفروش شده بودند، بازی شد. با این تغییرات بود که بازیکنان نیز کمی از خودشان ادب و متانت نشان دادند و به جای اینکه همچون بازی کروکت با چماق به توپ ضربه بزنند، آموختند تا با کمک چوب بیلیارد توپ‌ها را برای رسیدن به حفره‏های اطراف میز به آرامی هل بدهند.

در ابتدا این بازی با دو توپ بر روی یک میز شش حفره‎ای با یک حلقه شبیه به حلقه بازی کروکت و یک چوب عمود که به عنوان سپر در نظر گرفته شده بود، بازی می‏شد.

تا قرن هجدهم به تدریج حلقه و سپر ناپدید شدند و تنها حفره‌ها و توپ‎ها باقی ماندند. قبل از سال ۱۸۰۰ این بازی به عنوان بیلیارد اعیان زادگان شناخته می‌شد اما شواهدی وجود دارد که نشان می‌دهد مردم از اقشار مختلف نیز از آغاز این بازی، از انجام آن لذت می‎برده‏اند. در سال ۱۶۰۰ مردم آنقدر بازی بیلیارد را می‎شناختند که شکسپیر نیز در کتاب آنتونی و کلوپترای خود به آن اشاره کرده است. شواهد نشان می‎دهد که اولین چوب‎های بازی بیلیارد در اواخر سال ۱۶۰۰ ساخته شده‌اند.

تجهیزات بیلیارد به خاطر انقلاب صنعتی بعد از سال ۱۸۰۰ در انگلستان به سرعت توسعه پیدا کرد. گچ برای اصطکاک بیشتر بین توپ و چوب بیلیارد حتی قبل از اینکه چوب بیلیارد نوک داشته باشد استفاده می‌شد. در سال ۱۸۲۳ چرم نوک چوب بیلیارد ساخته شد که بازیکن با آن می‌توانست توپ را به یک سوی میز چرخش بدهد. ورزش بیلیارد از سال 1770 میلای تا 1920 تغییری چندانی نداشت و به همان سبک و سیاقی که انگلیسی‌ها باب کرده‏بودند در سالن‏های ورزشی بازی می‎شد.

 از قرن بیستم به این سو بود که صدای به هم خوردن توپ‎های بیلیارد به همدیگر بر روی میزی چوبی، امریکایی‎ها را به این ورزش علاقه‏مند کرد و کم‌کم ورزش بیلیارد نیز از زیر پرچم انگلستان خارج شد و رنگ و بویی امریکایی به خود گرفت.

ابزار و ادوات مخصوص بازی بیلیارد؛

با توجه به سالنی بودن ورزش بیلیارد، انجام این بازی به ابزار و ملزومات خاصی نیاز دارد که بدون حضورشان امورات بازیکن بیلیارد به درستی نخواهد گذشت. این ابزار و ادوات عبارت‏اند از:

نورپردازی؛

بهترین نور برای میز بیلیارد نور فلورسنت است. نور بیلیارد باید در طول میز امتداد داشته باشد. این نور در دید واضح تر توپ‌ها و گوشه‌های میز موثر است.

پوشش میز بیلیارد؛

این پوشش از جنس پشم شیشه یا پشم معمولی و یا مخلوط (پشم و نایلون) است. اگرچه می‌توانید میز خود را در هر رنگی که دوست دارید خریداری کنید، اما باید رنگی را انتخاب کنید که چشم را نزند. رنگ قرمز، ارغوانی و امثال اینها ممکن است در یک نگاه زیبا به نظر برسند، اما چشمان بازیکنان خیلی زود از زل زدن به این رنگ‎های تند خسته خواهد شد، به همین دلیل نیز رنگ سبز پرطرفدارترین رنگ برای پوشاندن میز بیلیارد است.